BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Cahide ÇEVİK, Özlem ÖRSAL
OBEZ VE FAZLA KİLOLU ÇOCUKLARDA KALEDO OYUNUNUN VE SAĞLIK İNANÇ MODELINE GÖRE HAZIRLANMIŞ BESLENME EĞITIMININ KILO VERMEYE ETKISININ ARAŞTIRILMASI
 
Giriş: Çocukluk çağı obezitesi dünya çapında hızlı bir şekilde artmaktadır. Çocukluk çağında obezite kontrol edilmez ise birçok sağlık sorunlarına zemin hazırlamaktadır. Doğru beslenme bilgisi fazla kilolu ve obez çocuklarda kilo kontrolünün sağlanmasında önemli bir etkendir. Doğru beslenme bilgisini öğretmek için çocukların sıkılmadan istikrarlı bir şekilde devam edebileceği eğitim yöntemlerine ihtiyaç vardır. Amaç: Fazla kilolu ve obez çocuklarda Kaledo oyununun ve sağlık inanç modeline göre hazırlanmış beslenme eğitiminin kilo vermeye etkisini araştırmaktır. Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü deneysel çalışmadır (ClinicalTrials.gov ID: NCT04620044) ve bir doktora tez çalışmasından üretilmiştir. Araştırma için bir üniversitenin etik kurulundan etik izin (Tarih/sayı: 27 Haziran 2019/12), İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden (Tarih:19.07.2019, Sayı: 86649407-605.01-E.13692138) kurum izni ve öğrencilerin ebeveynlerinden ve öğrencilerden aydınlatılmış onamları alınmıştır. Araştırmanın evrenini 2019-2020 eğitim öğretim yılında bir ilin 3 ortaokulunun 5.6. ve 7. sınıflarında eğitim gören fazla kilolu ve obez öğrenciler oluşturmuştur (n=543). Her okul bir araştırma grubunu oluşturmuştur. Her okul için örneklem, Güç analizi ile belirlenen örnek büyüklüğü (n=64) kadar fazla kilolu öğrencilerden 32, obez öğrencilerden 32 olacak şekilde kura ile belirlenmiştir. Araştırma oyun grubunda 38, eğitim grubunda 35, kontrol grubunda n=53 öğrenci ile tamamlanmıştır. Araştırma başlangıcında ve sonunda her üç grupta boy ve kilo ölçümleri yapılarak beden kitle indeksi (BKİ) ile beden kitle indeksi z-skoru hesaplanmış ve kişisel veri formu uygulanmıştır. Veriler IBM SPSS V23 ile analiz edildi. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, aritmetik ortalama, Ki-Kare, Bağımlı Örneklerde T-Testi, Wilcoxon T Testi kullanıldı. Önem düzeyi p<0.05 olarak alındı. Bulgular: Çalışma sonunda oyun grubundaki öğrencilerin %63.2’si kız, %36.8’i erkek, eğitim grubunda %48.6’sı kız, %51.4’ü erkek, kontrol grubunda ise %45.3’ü kız, %54.7’si erkek idi. Oyun grubundaki öğrencilerin %52.6’sı fazla kilolu, %44.7’si obez, %2.6’sı normal kilolu, eğitim grubunda %34.3’ü fazla kilolu, %62.9’u obez, %2.9’u normal kilolu, kontrol grubunda ise %47.2’si fazla kilolu, %49.1’i obez, %3.8’i normal kilolu olarak değerlendirildi. Gruplar arasında BKİ sınıflamasına göre fark yoktu (p=0.590). BKİ’de oyun ve eğitim girişimi sonrası öncesine göre anlamlı değişiklik ortaya çıkmadı (p= 0.446). BKİ z- skoru değerleri eğitim grubunda eğitim sonrasında öncesine göre daha düşük olduğu tespit edildi (p=0.031). Sonuç ve Öneriler: Kaledo oyunu öğrencilerin beden kitle indeksi ve beden kitle indeksi z- skor değerlerinde bir etki yaratmamıştır. Sağlık İnanç Modeli doğrultusunda hazırlanan beslenme eğitimi beden kitle indeksi değerlerinde bir değişime neden olmamış ancak öğrencilerin BKİ z-skoru eğitim sonrası öncesine göre düşüş göstermiştir. Kaledo oyunu ile yapılacak müdahalelere ebeveynler de dahil edilmeli, Kaledo oyununun etkisini ve SİM’e göre hazırlanmış beslenme eğitimi ile arasındaki farkı daha net ortaya koyabilecek, daha uzun süreli ve daha büyük örneklem ile okul işbirliğini içeren deneysel çalışmalar planlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı Obezitesi, Kaledo Oyunu, Sağlık İnanç Modeli



 


Keywords: