BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Selcan DUVAR, Gülşah KANER, Çağla AYER
COVID-19 PANDEMİ SÜRECİNDE ÇÖLYAK HASTALARINDA DEĞİŞEN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE GLUTENSİZ DİYET UYGULAMA DURUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ
 
Amaç: COVID-19 salgınında çölyak hastalarının değişen beslenme alışkanlıklarının ve glutensiz diyet uygulama durumlarının değerlendirilmesidir. Yöntem: Yetişkin çölyak hastaları (18-65 yaş) ile gerçekleştirilen bu kesitsel çalışma yüzyüze görüşme tekniği ile yürütülmüştür. Anket formu çölyak hastalığıyla ilgili güncel literatür doğrultusunda hazırlanmış olup COVID-19 pandemisine uyarlanmış soruları içermektedir. Bulgular: Katılımcıların (n=159) %72.3’ü kadın, %67.3’ü evli, %40.9’u üniversite mezunudur. Bireylerin yaş ortalamaları 37,57±10,78 yıl, beden kütle indekslerinin ortalaması 23,57±4,87 kg/m2’dir. Çölyak tanısı, katılımcıların %30.2’sine 1-3 yıl önce konulmuş olup katılımcıların %74.8’i çölyak hastalığı nedeniyle çeşitli semptomlar yaşadığını belirtmiştir. Abdominal şişkinlik (%61.0), abdominal ağrı (%49.7) ve diyare (%45.9) en sık karşılaşılan semptomlardır. Katılımcıların %42.1’i çölyak tanısı konulduktan sonra glutensiz diyet uygulamak için diyetisyene başvurduğunu ifade etmiştir. Ancak, diyetisyene başvuran bireylerin neredeyse tamamı (%92.5) danışmanlığa devam etmemektedir. Çölyaklı bireylerin %56.0’sı glutensiz diyeti uygularken zorlandığını belirtmektedir. Katılımcılar, pandemi öncesi ile karşılaştırdığında pandemi döneminde günlük tüketilen öğün sayısı (%58.5), öğün atlama durumu (%64.2) ve öğün saatleri (%64.2) gibi temel beslenme düzenlerinin değişmediğini, salgın sürecinin glutensiz diyeti uygulama durumlarını etkilemediğini (%67.9) belirtmişlerdir. Katılımcıların salgın sürecinde de öncesinde olduğu gibi glutensiz ekmeği hazır aldığı (p>0.05) ve glutensiz yemeği evde kendilerinin hazırladığı (p>0.05) belirlenmiştir. Bununla birlikte, katılımcıların fiziksel aktivite düzeylerinin salgın döneminde öncesine göre azaldığı (p>0.05) ancak farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Sonuç: Çölyaklı bireylerin salgın sürecinde beslenme alışkanlıklarında ve glutensiz diyete uyumlarında değişiklik saptanmamıştır. Bununla birlikte, bireylerin diyetisyen izleminden çıkmaları, glutensiz diyetin sürdürülmesini zorlaştırmaktadır. Bireylerin çoğunluğunun yaşadığı semptomlar glutensiz diyete tam uyumla ortadan kalkacaktır. Çölyaklı bireylere glutensiz diyet uygulamaları konusunda eğitim verilmeli, diyetin yaşam boyu sürdürülmesinde diyetisyenin önemi vurgulanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, Çölyak, Glutensiz diyet



 


Keywords: